GS.TS Nguyễn Thị Lan hiện là Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu xuất sắc và Đổi mới sáng tạo, Trưởng phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ sinh học thú y.
GS.TS Nguyễn Thị Lan xuất thân từ ngành thú y, lĩnh vực có vai trò then chốt đối với an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng tại một quốc gia có nền kinh tế nông nghiệp như Việt Nam. Về học vấn, bà tốt nghiệp đại học ngành Thú y tại Đại học Nông nghiệp I (nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam), sau đó nghiên cứu chuyên sâu về bệnh lý học và virus học thú y tại Nhật Bản. Năm 2007, bà bảo vệ thành công luận án tiến sĩ loại xuất sắc 1 tại Đại học Miyazaki.
Lĩnh vực nghiên cứu cốt lõi của bà là công nghệ sinh học thú y, dịch tễ học và chẩn đoán bệnh trên vật nuôi, với trọng tâm là các bệnh truyền nhiễm ảnh hưởng lớn đến ngành chăn nuôi và an ninh lương thực – thực phẩm quốc gia. Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ, bà trở về giảng dạy và nghiên cứu tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
Năm 2018, ở tuổi 44, bà được phong học hàm Giáo sư, trở thành nữ giáo sư trẻ nhất ngành Thú y Việt Nam và của Học viện. Trước đó vào năm 2016, bà được bổ nhiệm Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, trở thành nữ Giám đốc trẻ nhất trong lịch sử Học viện, một trong những cơ sở đào tạo nông nghiệp lâu đời và lớn nhất cả nước.
Bên cạnh công tác chuyên môn và quản lý, từ năm 2016 cho tới nay, GS.TS Nguyễn Thị Lan được cử tri tín nhiệm bầu làm đại biểu Quốc hội ba khóa liên tiếp (khóa XIV, XV, XVI), đại diện đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội, hiện là Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.
Đây là một sự kết hợp hiếm gặp giữa vai trò nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục đại học và nhà lập pháp. Bà tham gia nghiên cứu hoạch định chính sách khoa học – công nghệ và giáo dục đại học ở tầm quốc gia.
Là một trong số ít nữ giáo sư, nhà khoa học đầu ngành giữ đồng thời cương vị lãnh đạo một cơ sở đào tạo đại học trọng điểm quốc gia và đại biểu Quốc hội, GS.TS. Nguyễn Thị Lan là hình mẫu tiêu biểu cho vai trò của phụ nữ trong khoa học nông nghiệp và phát triển hệ thống nông nghiệp – thực phẩm Việt Nam, phù hợp với tinh thần Năm Quốc tế Phụ nữ làm Nông nghiệp 2026.
Đồng thời, với vai trò Trưởng phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ sinh học Thú y, bà trực tiếp tham gia nghiên cứu khoa học, chẩn đoán dịch bệnh, phát triển các giải pháp phòng và điều trị bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên vật nuôi, 2 đặc biệt là các bệnh truyền lây giữa động vật và người, góp phần nâng cao năng lực ứng phó dịch bệnh của Việt Nam theo cách tiếp cận Một sức khỏe.
Trong suốt thời gian công tác, GS.TS Nguyễn Thị Lan đã công bố 159 công trình khoa học (55 bài báo quốc tế; 104 bài báo trong nước) và 36 đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ (trong đó, trực tiếp chủ nhiệm 06 đề tài cấp Nhà nước và cấp Bộ).
Thông qua các đề tài nghiên cứu, GS.TS Nguyễn Thị Lan và cộng sự đã tạo ra được nhiều sản phẩm công nghệ có tính ứng dụng cao như: sản xuất vắc xin dịch tả lợn Châu phi góp phần khống chế dịch bệnh; Kít chẩn đoán nhanh tai xanh; Vắc-xin phòng bệnh Care ở chó; Chế phẩm đệm lót sinh học…
Các kết quả nghiên cứu này đã và đang được chuyển giao rộng rãi cho địa phương và các doanh nghiệp thông qua các dự án sản xuất thử nghiệm, chuyển giao công nghệ, góp phần trực tiếp bảo vệ sinh kế hàng triệu hộ chăn nuôi và giữ vững an ninh dinh dưỡng quốc gia.
Về vai trò dẫn dắt, trong một thập kỷ dưới sự điều hành của GS.TS Nguyễn Thị Lan, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã chuyển mình theo mô hình tự chủ đại học, mở rộng hợp tác trong đào tạo và nghiên cứu với hơn 100 trường đại học, tổ chức quốc tế, 200 doanh nghiệp trong nước và hầu khắp các tỉnh, thành tại Việt Nam.
Bà cũng đã xây dựng và điều hành 49 nhóm nghiên cứu mạnh trong nông nghiệp, 21 viện, trung tâm, công ty, tạo ra giá trị lớn cho cộng đồng và xã hội. Song song đó, với vai trò là đại biểu Quốc hội ba nhiệm kỳ liên tiếp, bà đã đóng góp ý kiến chuyên sâu, mang góc nhìn khoa học vào hàng loạt dự thảo luật và nghị quyết quan trọng (từ giáo dục đại học, khoa học công nghệ, chuyển giao công nghệ đến nông nghiệp, khuyến nông, quy hoạch nông thôn, kinh tế tư nhân, thương mại điện tử và an ninh mạng) với trọng tâm xuyên suốt là gắn kết “nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – nông dân”, thúc đẩy công nghệ mới và chuyển đổi số trong nông nghiệp Việt Nam.
Về đổi mới sáng tạo, bà thúc đẩy xây dựng 10 doanh nghiệp spin-off, đề xuất cơ chế sandbox cho công nghệ mới trong nông nghiệp thông minh, giúp hệ thống nông nghiệp Việt Nam tăng khả năng chống chịu trước dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Về phát triển cộng đồng, bà thúc đẩy chính sách “tam nông”, tổ chức nhiều buổi làm việc với các địa phương để thúc đẩy hệ thống doanh nghiệp, HTX và các nông hộ, dành nhiều học bổng cho sinh viên vùng khó khăn.
Trực tiếp nhận đặt hàng của các doanh nghiệp/HTX để nghiên cứu, xây dựng các giải pháp bền vững cho bài toàn thực tiễn. Bà trực tiếp chỉ đạo việc triển khai nhiều dự án hợp tác với FAO. Nổi bật là 3 Dự án GCP/GLO/712/JPN (2017-2022) nhằm cải thiện dinh dưỡng thông qua hệ thống thực phẩm: Học viện đã rà soát 12 chương trình đào tạo tại 4 trường đại học, từ đó triển khai 5 học phần thí điểm theo hướng “hệ thống thực phẩm chú trọng dinh dưỡng” (Nutrition-sensitive Food Systems).
Bà đã đưa Học viện trở thành đầu mối hợp tác đa bên với FAO, Bộ Nông nghiệp và PTNT, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, CIAT và 10 trường đại học trên cả nước để tổ chức các hội thảo quốc gia về hệ thống dữ liệu nghiên cứu nông nghiệp AGRIS của FAO (2019 2020).
Bà cũng chỉ đạo Học viện chủ trì phối hợp FAO triển khai Chương trình “Không còn nạn đói” (2023) và dự án truyền thông về lao động trẻ em trong nông nghiệp (2021) cùng FAO-ILO.
Với những thành tích nổi bật đó, GS.TS. Nguyễn Thị Lan được bổ nhiệm lại giữ chức Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam theo Quyết định số 2025/QĐ-BNNMT ngày 28/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Ngày 15/10/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức Hội nghị Ngày Lương thực thế giới năm 2026 và tăng cường hợp tác triển khai Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”.
Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp và Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính đồng chủ trì, cùng với Tiến sĩ Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam, với sự tham gia của khoảng 200 đại biểu trực tiếp và hàng trăm đại biểu trực tuyến, đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân.
Với chủ đề “Sáng tạo cho ngày mai đủ đầy” – “Innovate today. Nourish tomorrow.”, Ngày Lương thực thế giới năm 2026 nhấn mạnh yêu cầu biến đổi mới sáng tạo thành hành động thiết thực để xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững, bao trùm và có khả năng chống chịu tốt hơn. Đổi mới không chỉ là phát triển công nghệ hay thử nghiệm mô hình mới, mà còn là đưa giải pháp vào thực tiễn, kết nối với nhu cầu của người sản xuất và thị trường, mở rộng những mô hình hiệu quả, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và tạo ra giá trị lâu dài cho cộng đồng.
English