Phát triển du lịch nông thôn không chỉ dừng lại ở việc khai thác các nguồn tài nguyên sẵn có mà còn hướng tới kiến tạo một hệ sinh thái giá trị, trong đó cộng đồng địa phương đóng vai trò trung tâm của quá trình phát triển. Trong khuôn khổ seminar chuyên đề của nhóm NCM Phát triển Du lịch và Ngoại ngữ, PGS.TS. Bùi Thị Nga đã trình bày nội dung “Tái cấu trúc chuỗi giá trị du lịch nông thôn: Từ lý luận đến thực tiễn”, qua đó làm rõ vai trò của cách tiếp cận chuỗi giá trị trong giải quyết những thách thức và nâng cao hiệu quả phát triển du lịch nông thôn hiện nay.
PGS.TS Bùi Thị Nga chia sẻ chuyên đề “Tái cấu trúc chuỗi giá trị du lịch nông thôn: Từ lý luận đến thực tiễn”
Theo PGS.TS Bùi Thị Nga, chuỗi giá trị du lịch nông thôn là một hệ thống liên kết chặt chẽ giữa nhiều hoạt động khác nhau, từ khâu thiết kế chương trình du lịch, vận chuyển, lưu trú (homestay, farmstay) đến tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại làng nghề, khám phá văn hóa bản địa, thưởng thức ẩm thực địa phương và tiêu thụ các sản phẩm đặc trưng như sản phẩm OCOP. Để chuỗi giá trị vận hành hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các tác nhân trực tiếp tham gia như nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp lữ hành cùng các bên hỗ trợ gồm cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tín dụng, cơ sở đào tạo và các tổ chức liên quan.
Để minh họa cho cách tiếp cận này, báo cáo viên đã phân tích thực trạng phát triển du lịch nông thôn tại tỉnh Nghệ An – địa phương có nhiều tiềm năng với các điểm đến nổi bật như bản Mường Lống, Vườn quốc gia Pù Mát, các làng chài ven biển Cửa Hội và nhiều không gian văn hóa đặc sắc khác. Tuy nhiên, quá trình phát triển du lịch nông thôn tại địa phương vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Cụ thể, sản phẩm du lịch còn phân tán và mang tính thời vụ cao; mối liên kết giữa doanh nghiệp và cộng đồng dân cư chưa thực sự bền chặt; nguồn nhân lực còn thiếu kiến thức và kỹ năng tổng hợp về nông nghiệp, văn hóa và du lịch. Những hạn chế này đã ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng tạo ra giá trị gia tăng cũng như sức cạnh tranh của sản phẩm du lịch nông thôn trên thị trường.
Từ những phân tích lý luận và thực tiễn, PGS.TS. Bùi Thị Nga đã đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển du lịch nông thôn theo hướng bền vững và hiệu quả hơn trong thời gian tới:
Thứ nhất, thúc đẩy liên kết dọc trong chuỗi giá trị: Cần lựa chọn các đơn vị hoặc doanh nghiệp có đủ năng lực và uy tín để đóng vai trò “chủ chuỗi”, đồng thời xây dựng cơ chế hợp tác minh bạch, tạo dựng niềm tin và đảm bảo sự chia sẻ lợi ích hài hòa giữa các bên tham gia.
Thứ hai, tăng cường liên kết ngang: Việc phát huy vai trò của các hiệp hội du lịch, hợp tác xã và các nhóm hộ dân sẽ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường năng lực phục vụ khách du lịch, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa bản địa.
Thứ ba, đa dạng hóa sản phẩm du lịch nông thôn: Các địa phương cần chú trọng phát triển các sản phẩm và tour du lịch chuyên đề như du lịch ẩm thực, du lịch sinh thái, du lịch tâm linh hoặc du lịch trải nghiệm nông nghiệp; đồng thời kết nối với các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt, đường hàng không và đường biển nhằm nâng cao khả năng tiếp cận của du khách.
Việc vận dụng hiệu quả lý thuyết chuỗi giá trị vào thực tiễn sẽ góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp của du lịch nông thôn, gia tăng giá trị kinh tế cho cộng đồng địa phương và tạo động lực phát triển bền vững. Đây không chỉ là định hướng phù hợp đối với Nghệ An mà còn là gợi ý quan trọng cho quá trình phát triển du lịch nông thôn ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi hiện nay.
Nhóm NCM Phát triển DL&NN
English